Anasayfa
Çocuklar İçin Felsefe
Gençler İçin Felsefe
Felsefe Yazıları
Felsefe Nedir?
Söylem Nedir?
FELSEFE TÜRK' ün Amacı Nedir?
Atatürk Milliyetçiliği Fel. Giriş
Gönül Bilimlerine Giriş
Türk Felsefecileri
Dünya Felsefecileri
Videolar
Mustafa Altınay Kimdir?
www.felsefeturk.com
Anlam daralması, genişlemesi, kayması ve değişmesi

Anlam daralması, genişlemesi, kayması ve değişmesi

Çocukluğumdan beri soy kütüğü kelimesi kafamı hep kurcalardı. Kütük ile soy'un bağlantısını bir türlü kuramıyordum. Geçenlerde felsefecimiz Betül Çotuksöken'in soyadını merak ettim. Çotuk ne demek diye sözlüğe baktım. Sözlükte, ağacın kesildikten sonra yerde kalan çıkıntısı şeklinde bir açıklama vardı, birde örnek vermişler."ummadık çotuk araba devirir", demek ki at arabası giderken, önemsemediğimiz bir çotuk arabamızı devirebiliyor.Çotuksöken'in anlamını şimdi daha iyi hissediyorum, çotuksökenler arabaların devrilmelerine mani oluyorlar. Demek ki çotukların sökülmesi gerekiyor. aklıma kütük kelimesinede bakmak geldi, baktım hiç unutmuyorum aynen şöyle yazıyor."ağacın toprağın altında kalan kısmına kütük denir". demek ki soyumun toprağın altında kalan kısmını bilmem için soy kütüğüne bakmam gerekiyor. soy kütüğü kelimesi artık benim için bir muamma değil, soyumun toprağın altında olan kısmı, bu kelime artık bana haz veriyor. Kelimeler bize karşımızdakinin duygularınızı hissettiriyor, içeriklerini tam anlamıyla bilemememiz kendi kelimelerimize bile yabancı kalmamızı sağlıyor.Konuşmak ve dinlemek; kelimelerin içeriklerini bildiğimizde bize haz veriyor.Dilciler kelimelerin zaman içinde anlam daralmasına, anlam genişlemesine, anlam kaymasına ve anlam değişmesine uğradıklarını söylüyorlar. Kelimeler organik maddeler gibi hareketli aynı kelime zaman içinde değişik anlamlara gelebiliyor.Örneğin don kelimesi elbise anlamında kullanılırken anlam daralmasına uğramış sadece iç çamaşırı anlamında kullanılmaktadır.Dil kelimesi ise gönderilen söz anlamındaymış, mesela elçi dil götürürmüş. sonra bu kelime anlam genişlemesine uğruyarak, bu gün konuşmayla ilgili hatta insanın ifade etmesiyle ilgili her şeyi kapsamaktadır.Bu gün argo ya da ayıp dediğimiz kelimeler Kaşgarlı Mahmut zamanında günlük hayatta kullanılıyorlarmış, bunlar anlam kaymasına uğramışlardır.Başka örneklerde verilebilir.Anlam değişimi ise kasteddiği anlamdan başka bir anlam kastedecek hale kelimeler gelebilmektedir.
Gençler konuşurken kelimelere değişik anlamlar yükleyebiliyorlar, buna kuşak farkı diyorlar.Aslında kelimeler duyguları düşünceleri ifade etmek için bir araç.
Dilciler kültürleri birbirleriyle birleşik havuzlar gibi görüyorlar.Bir havuzun suyu azsa diğer havuzdan su tamamlanmakta, bütün havuzların suları aynı seviyeye gelmektedir.Dilimiz havuzuna din ve edebiyatın gelişiminde arapça ve farsça kelimeler girmiştir. Tanzimat'tan sonrada bilimi alırken dilimizin havuzuna fransızca kelimeler girmiştir.Bu gün ise dilimiz havuzuna yeni teknelojilerle beraber ingilizce kelimeler girmektedir.Diller birbirleriyle alışverişte bulunabilirler, ama bunların karşılıklarını bulmamız gerekiyor, aynı anlamlı kelimelere ise hiç gerek yok ama maalesef, müslümanlığı alacağım derken Türkçe isimlerimizi bırakıp arapça isimler almışız, bilim alacağız derken de fransız özentisiyle bir çok gereksiz kelimeler almışız, karşılığını bulamadığımız kelimeler alınabilir.özentiyle alınan kelimeler, bazı insanların dini ben biliyorum diye anlaşılmayan kelimeler kullanarak üstünlük taslamaya kalkması, bazı insanların bilimi,sanatı, felsefeyi ben daha iyi biliyorum diye üstünlük taslamaya kalkmaları kendilerini ayrıcalıklı göstermeye çalışmalarında yatmaktadır. Örneğin hukuk terimlerimizin Türkçeleştirilmemesinin altındada rant yatıyor. bir dilekçe yazmak için bile avukata ihtiyaç vardır.bir mahkeme tutanağının ne olduğunu okuyunca anlayamazsınız, avukat lazım, altında rant var.
Yabancı dillerden geçen kelimelerin çoğu, geçerken anlam kaymasına ya da anlam değişimine uğramışlardır. Ana dillerinde kasteddikleri anlamlarda kullanılmamaktadırlar. Mesela Moral fransızca ahlak anlamında kullanılmaktadır.Ama bizde canım sıtkın anlamına gelmektedir, bu kelime alınırken anlam kaymasına uğramıştır. Önemli olan kelimenin kökeni değil kasdettiği anlamıdır. Değil yabancı kelimeler, türkçe kelimeler bile anlam kaymalarına,anlam değişmelerine uğramaktadırlar.
 




Açılış Sayfası Yap | İletişim
  TurkProg Sitemiz Bugün 101 Defa Ziyaret Edilmiştir.